Balık hastalıkları genellikle akvaryum suyunun kirliliği veya kimyasal dengesizliğinden kaynaklanır. Balıklarınızın sağlıklı kalabilmesi için akvaryum suyunun kalitesine dikkat etmeniz gerekir. Bu yazımızda yaygın balık hastalıkları ve tedavi yöntemlerinden kısaca bahsedeceğiz. Daha detaylı bilgiye ilgili yazılardan ulaşabilirsiniz.
İÇERİK
Aşağıda bahsi geçen ilaçları kullanırken kullanım prospektüsüne riayet etmeniz gerektiğini hatırlatır, birçoğunun insan sağlığına zararı olduğu için çocuklardan uzak tutulmaları gerektiğinin önemini belirtmek isteriz. Şimdi kolayca hastalık teşhisi yapıp tedaviye başlayabilmeniz için yaygın balık hastalıkları hakkında daha detaylı bilgi verelim.
Balık Hastalıkları ve Tedavi Yöntemleri
Beyaz Benek Hastalığı
Adından da anlaşılacağı gibi balığınızın kuyruk ve vücudundaki küçük beyaz benekler şeklinde görülür. Genellikle stres sebebiyle ortaya çıkar. Oldukça bulaşıcıdır ve tedaviye hemen başlanmalıdır. Tedavi tamamlanmazsa tekrar edebilir. En iyi ilaçlar formalin ve malahit yeşilidir. Bunlar ayrı ayrı kullanılabilecekleri gibi beraber de uygulanabilir. Bakır, metilen mavisi, potasyum permanganat banyosu, kinolin hidroklorür banyosu ve sodyum klorit banyosu uygulanan diğer tedavilerdir. Daha detaylı bilgi için bakınız Balıklarda Beyaz Benek Hastalığı ve Tedavisi.
Yüzgeç Erimesi
Yüzgeç erimesi balık yüzgeçlerinde görülür. Bu hastalıkta yüzgeç opaklaşır ya da kararır. İlk olarak kuyruk ucunda görülür ve kuyruğun tamamına yayılabilir. Kuyruğun tamamına yayıldığında balık ölümü gerçekleşir. Stresli veya yüzgeci diğer balıklar tarafından yaralanmış balıklarda görülür. Anti bakteriyel ilaçlarla tedavi edilebilir. Saldırgan tavırlı balıkları barışçıl balıklarla aynı akvaryumda barındırmamak gerekir. Daha detaylı bilgi için bakınız Balıklarda Yüzgeç ve Kuyruk Erimesi.
Mantar Enfeksiyonları
Mantar sporları akvaryumlarda her zaman bulunur. Balığınızın derisinde ya da solungaçlarındaki yaralar enfeksiyona sebep olabilir. Vücudunda beyaz renkli pamuksu yapılar mevcutsa balığınız enfeksiyona yakalanmıştır. Anti fungal ilaçlar ile tedavisi mümkündür. Daha detaylı bilgi için bakınız Balıklarda Mantar Hastalığı ve Tedavi Yöntemleri.
Buğulu Göz
Bu hastalık balığın gözünde buğulu bir tabaka olmasına ve en sonunda görme yetisini kaybetmesine neden olur. Suyun pH seviyesinin düşük olması, aşırı stres ve yanlış besleme bu hastalığa sebep olabilir. Akvaryum su kalitesinin arttırılması ile genellikle giderilebilir. Balığınızın iyileşmesi 1-2 haftayı bulacaktır.
Akvaryumun Dibinde ya da Su Yüzeyinde Kalma
Çoğu balık mesanesine hava alarak ya da boşaltarak kendini hafifletir ya da ağırlaştırır. Bu sayede suyun içinde yukarı aşağı hareket eder. Balığınız akvaryumun dibinden çıkamıyor ya da su yüzeyinde kalıyorsa, bunun sebebi muhtemelen mesanesini kullanamamasıdır. Bazı durumlarda anti bakteriyel ilaçlar iyileşmesine yardımcı olur.
Akvaryumun dibinde hareketsiz kalmanın başka olası sebepleri de vardır. Su sıcaklığının yüksek olması, su kimyasının bozulması (amonyak, nitrit, nitrat fazlalığı ve pH değerinin aşırılığı), oksijen yetersizliği ve stres de balığın dibe çökmesine neden olabilir.
Kara Benek Hastalığı
Paravortex cinsine mensup bir yassı solucan sebebiyle ortaya çıkar. Balığa yapışarak kanıyla beslendikleri için balığın vücudunda siyah lekeler görülür. Formalin ya da metilen tedavisi uygulanabilir. Müdahale edilmediğinde balık halsizleşir, iştahını kaybeder, rengi solar ve daha hızlı nefes almaya başlar. Açılan yaralara fırsatçı bakteriler yerleşir ve ikincil enfeksiyonlar ortaya çıkar. Bu durumda bakteriyel enfeksiyon tedavisi de yapılmalıdır. Daha detaylı bilgi için bakınız Balıklarda Kara Benek Hastalığı ve Tedavisi.
Sümüklü Deri Hastalığı
Balık derisinin aşırı mukus üretmesi ile kendini belli eder. Parazitler ya da stres yüzünden ortaya çıkar. Ani sıcaklık değişimi, su kirliliği ve besin yetersizliği gibi sebeplerden tetiklenebilir. Hastalık balığın vücudunda beyaz ya da mavi renkte bulanık lekeler oluşturur. Solungaçlardaki mukus yüzünden balık nefes almakta güçlük çeker. Derinin tahriş olması, balığın kendini etrafa sürtmesine neden olur. Halsizlik ve yeme ilgisizlik baş gösterir. Çok ciddi vakalarda deri kaybı oluşur; mantar ve yüzgeç erimesi gibi ikincil enfeksiyonlar ortaya çıkar. Formalin, bakır sülfat veya potasyum permanganat kullanılabilir. Daha detaylı bilgi için bakınız Balıklarda Sümüklü Deri Hastalığı ve Tedavisi.
Kadife Hastalığı
Oodinium ya da velvet hastalığı olarak da bilinen kadife hastalığı balığın vücudunda ince taneli toz oluşturur. Toz tanelerinin rengi grimsi sarı ya da sarıdır. Bu sebeple pas hastalığı ya da altın tozu hastalığı olarak da adlandırılır. Hastalığın sebebi beyaz benek hastalığına sebep olan parazit gibi bir protozoandır ve yaşam döngüsü benzerlik gösterir. Tedavi genellikle bakır tuzları ile sağlanır. Ancak bu tedavi her balık için uygun değildir. Bu yüzden dikkatli bir şekilde uygulanmalıdır. Metilen mavisi ya da kinin tuzu da kullanılabilir. Daha detaylı bilgi için bakınız Balıklarda Kadife Hastalığı ve Tedavisi.
Ağız Fungusu
Balığın ağzında oluşturduğu pamuksu yapı nedeniyle, mantar ya da fungus olarak tanımlanan bu hastalık aslında bakteriyel bir enfeksiyondur. Bu yüzden mantar ilacı ile değil de, antibakteriyel ilaçlarla ve antibiyotiklerle tedavi edilmelidir. Sadece balığın ağız kısmında değil; yüzünde, solungaçlarında ve çenesinde de görülebilir. Daha nadir olsa da, bazen balığın yüzgeçlerini de etkisi altına alır. Bu durumda kuyruk erimesi hastalığı ile karıştırılabilir. Gerçek mantar hastalığından en belirgin farkı, pamuksu yapının beyaz renkli değil de, gri renkli oluşudur. İlerleyen ağız fungusu balığın baş kısmında ve vücudunun yan taraflarında yaralara neden olacaktır. Daha detaylı bilgi için bakınız Balıklarda Ağız Mantarı ve Tedavisi.
Balık Veremi
Balık veremi ciddiye alınması gereken bir hastalıktır. Sadece balıklarda hastalığa sebep olmaz, insanlara da bulaşabilir. Genellikle bakterinin olduğu akvaryuma elimizi soktuğumuzda, özellikle de elimizde kesik varsa bulaşır. Hastalığa sebep olan bakteri hem tatlı hem de tuzlu su akvaryumunda yaşayabilir. Akvaryumun dibinde biriken artıklarda kendine yaşam alanı bulur. Küçük bir yaradan balığın vücuduna girer ve akvaryum gibi kapalı bir sistemde balığı çabucak hasta eder. Akvaryumda kullanılan antibakteriyel ilaçlara karşı oldukça dirençlidir. Ancak antibiyotiklere karşı bilinen bir direnci yoktur.
Aslında hastalığın memeli canlılarda görülme ihtimali düşüktür. Çünkü bakteri 37 santigrat derecenin üzerinde hayatta kalamaz. İnsan vücudunun geneli bu sıcaklığın üzerindedir; ancak el, parmak uçları ve ayaklar vücudun daha soğuk bölgeleridir. Bakteri buralarda kendine yaşam alanı bulabilir. Daha detaylı bilgi için bakınız Balık Veremi ve Tedavisi.
Balık Biti
Balık biti (Argulus) akvaryumlarda çok sık görülmese de, süs havuzunda yaşayan balıklar için tehlike arz eden kabuklu bir canlıdır. Süs havuzlarında yıl boyunca görülebilir. Yavruyken çil olarak algılanabilir, ancak büyüdükçe bir parazit olduğu daha kolay anlaşılır. Yarı saydam oluşu görülmesini zorlaştırır. Tamamen büyüdüğünde 3-4 mm boyunda olur. Bir balıktan diğerine geçerek hayatını devam ettirir. Parazit iğnesini balığın vücuduna batırıp vücuduna enzim enjekte eder. Balığın dokusu enzimin etkisiyle sıvılaştığında emer. Bunun tekrarlı olarak gerçekleşmesi neticesinde balığın vücudunda iltihaplanma oluşur. Asıl sıkıntı bundan sonra başlar. Balık bitinin ayrıldığı bölgeye yerleşen bakteriler yaralara neden olur. Daha detaylı bilgi için bakınız Balık Kenesi Tedavisi.
Özetleyecek olursak balık hastalıkları bir parazit, bakteri ya da mantar türü yüzünden ortaya çıkar. Parazitler akvaryuma sonradan gelen bir bitki, dekor ya da balık ile beraber gelebilir. Bu yüzden sonradan akvaryuma ekleyeceğiniz türleri bir süre karantina akvaryumunda bekletmeniz, dekorları temizleyerek akvaryuma koymanız hastalıkları önlemede büyük fayda sağlayacaktır.
Bakteri ve mantarlar ise akvaryum suyunda her zaman bulunur. Gerek su kirliliği, gerek besin yetersizliği, gerekse stres yüzünden bağışıklık sistemi zayıflayan balıklarda kendilerine yerleşme ve çoğalma imkanı bulurlar. Bir diğer sebepse kuyruk ve yüzgeç ısıran balıklar yüzünden diğer balıkların vücudunda oluşan yaralardır. Bu yaralara bakteri ve mantarlar kolayca yerleşir ve çoğalır. Bunların olmaması için beraber beslenecek türlerin uyumuna ve balık bakımına dikkat etmemiz gerekir. Ne kadar dikkatli olsak da bazen balıklarımız hastalığa maruz kalır. Yardıma ihtiyacınız olursa tatlı su balık hastalıkları ve deniz akvaryumu hastalıkları forumlarımızdan sorularınızı yöneltebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Balıklar genellikle vücutlarına yapışan bir parazit olduğunda, duydukları rahatsızlık yüzünden kendilerini dekorlara ve akvaryum camına sürter. Bu canlı beyaz benek, balık biti, oodinium (kadife hastalığı paraziti) ve yassı solucan gibi bir dış parazittir. Dış parazitler tedavi edilmediğinde diğer tüm balıklara bulaşır. Bu yüzden mevcut akvaryumda tedaviye başlanmalıdır.
Şişkinlik bakteri, protozoa, parazit ya da viral bir hastalık yüzünden ortaya çıkar. Sebepleri farklı olsa da, neticede balığın karın kısmı sıvıyla dolarak şişer ve iç organları zarar görür.